Çin ekonomisinde nisan ayına ilişkin veriler, Orta Doğu’daki savaşın enerji ve ham madde maliyetleri üzerinden üretim çarklarını doğrudan etkilediğini gösteriyor. ABD ve İsrail’in İran ile yaşadığı gerilimin Basra Körfezi’ndeki sevkiyat hatlarını aksatması, uzun süreli bir durgunluğun ardından sanayi fiyatlarını yukarı yönlü tetikledi.
ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ’NDE (ÜFE) TARİHİ KIRILMA
Çin Ulusal İstatistik Bürosu tarafından paylaşılan rakamlara göre, fabrikaların çıkış fiyatlarını yansıtan Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), nisan ayında yıllık bazda yüzde 2,8 oranında yükseldi. Bu tablo, 2022 yılının son çeyreğinden bu yana tam 41 ay boyunca devam eden kesintisiz düşüş sürecinin ardından ekonomide yeni bir evreye geçildiğini kanıtlıyor. Mart ayında yüzde 0,5 artışla sinyal veren endeks, nisan ayı itibarıyla yükseliş eğilimini daha belirgin bir zemine taşıdı. Geçmiş yıllarda yüzde 3’lere varan yıllık gerilemeler yaşayan ÜFE’nin bu sert dönüşü, küresel emtia fiyatlarındaki artışın Çin sanayisine ithal edildiğini ortaya koyuyor.
ENFLASYON CEPHESİ: TÜKETİCİ FİYATLARI DA HAREKETLİ
Tüketici tarafında da benzer bir hareketlilik gözleniyor. Enflasyonun temel ölçütü olan TÜFE, nisan ayında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 1,2 oranında arttı. Hatırlanacağı üzere şubat ayında yüzde 1,3 ile son 3 yılın zirvesini gören tüketici fiyatları, mart ayındaki sınırlı yavaşlamanın ardından nisan ayında yeniden ivme kazandı. Bu veriler, 2023 ve 2024 yıllarında yüzde 0,2 gibi oldukça düşük seviyelerde seyreden, 2025 yılında ise tamamen sabit kalan Çin enflasyonunun, arz yönlü şoklarla birlikte durgunluktan çıktığını gösteriyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI KRİZİ VE TEDARİK ZİNCİRİ
Fiyatlardaki bu küresel tırmanışın merkezinde ise Hürmüz Boğazı’nda yaşanan lojistik kriz yatıyor. ABD-İsrail-İran üçgeninde tırmanan askeri gerilim, dünya petrol ticaretinin dörtte birinin geçtiği bu stratejik hattı neredeyse kullanılamaz hale getirdi. Özellikle ithal ettiği petrolün yüzde 45’ini, sıvılaştırılmış doğal gazın ise yüzde 30’unu bu güzergah üzerinden temin eden Çin için boğazdaki trafik kesintisi, doğrudan maliyet artışı anlamına geliyor. Petrol, gaz ve gübre ticaretindeki bu büyük tıkanma, sadece enerji fiyatlarını değil, sanayi üretiminin her aşamasını etkileyen bir maliyet sarmalı yaratıyor.
