Tarım ve Orman Bakanlığı, gıda teknolojisindeki yenilikleri ve modern üretim yöntemlerini yasal bir zemine oturtan “Türk Gıda Kodeksi Yeni Gıdalar Yönetmeliği”ni yürürlüğe koydu. Bu kapsamlı düzenleme ile daha önce Türkiye’de yaygın olarak tüketilmemiş veya laboratuvar ortamında yeni teknolojilerle geliştirilmiş gıdaların piyasaya arzına ilişkin kurallar yeniden belirlendi.
Yönetmelik, hem tüketici sağlığını korumayı hem de Avrupa Birliği standartlarına uyum sağlamayı hedeflerken, gıda sektörüne önemli kısıtlamalar getiriyor. 31 Aralık 2025 tarihinden önce Türkiye’de insan tüketimi için önemli ölçüde kullanılmayan tüm gıda maddeleri “yeni gıda” (novel food) olarak tanımlanacak. Bu kategoriye laboratuvarda geliştirilen hücre kültürü ürünleri, yapay etler, nanoteknoloji ile üretilen maddeler, alg, mantar ve mikroorganizma kaynaklı gıdalar ile yeni nesil takviye edici içerikler dahil ediliyor.
Bu tür gıdaların piyasaya sunulabilmesi için Bakanlık bünyesinde oluşturulacak bilimsel komisyonlardan onay alınması ve “Yeni Gıdalar Listesi”ne eklenmesi zorunlu olacak. Firmalar, bu ürünlerin insan sağlığı açısından güvenli olduğunu bilimsel verilerle kanıtlamak durumunda kalacak.
Yönetmelikte dikkat çeken bir diğer nokta ise alternatif protein kaynaklarına getirilen kısıtlamalar oldu. Türkiye, domuz ve böcek kaynaklı hiçbir yeni gıda başvurusunu kabul etmeyecek ve bu ürünlerin yasal olarak satışına izin vermeyecek. Bu karar, Avrupa Birliği’nde bazı böcek türlerinin gıdalarda kullanımına yönelik tartışmaların ardından alındı.
Ayrıca, yurt dışından ithal edilecek yerel ve egzotik gıdalar için de sıkı bir şart getirildi. Türkiye’de daha önce tüketilmemiş geleneksel bir ürünün ithalatı için, o ürünün geldiği ülkede en az 25 yıllık güvenli tüketim geçmişinin resmi belgelerle kanıtlanması gerekecek.
Bu düzenleme, üretici ve ithalatçıların yanı sıra biyoteknoloji şirketleri, takviye edici gıda markaları, market zincirleri ve e-ticaret platformlarını da etkileyecek. Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle birlikte, piyasada faaliyet gösteren işletmelerin yeni denetim ve başvuru süreçlerine uyum sağlaması için 30 Haziran 2027 tarihine kadar geçiş süresi tanındı.
